Το IRIS (Immediate Payments Service) είναι μια υπηρεσία άμεσων πληρωμών που δημιουργήθηκε από την διατραπεζική εταιρεία ΔΙΑΣ σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, «πατώντας» στην υποδομή άμεσων πληρωμών TIPS (Target Instant Payment Settlement), την οποία δημιούργησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εντός του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών Target2, το οποίο έχει πλέον ενσωματώσει νέες λειτουργίες και μετονομάσθηκε σε T2. Με σκοπό να επιτρέπει την άμεση μεταφορά χρημάτων από λογαριασμό σε λογαριασμό εντός λίγων δευτερολέπτων χωρίς την επιβάρυνση τραπεζικών προμηθειών όλο το εικοσιτετράωρο.
Βασικά Χαρακτηριστικά
Τα βασικά χαρακτηριστικά του Συστήματος IRIS είναι τα εξης:
- Δυνατότητα άμεσης μεταφοράς χρημάτων σε πραγματικό χρόνο χωρίς την επιβάρυνση τραπεζικών προμηθειών.
- Ευκολία στις συναλλαγές , γιατί μπορεί να γίνει με την χρήση του αριθμού κινητού τηλεφώνου ή εναλλακτικά με το ΑΦΜ αντί για τον IBAN (τραπεζικό λογαριασμό ).
- Υποστηρίζεται από τις περισσότερες ελληνικές τράπεζες.
- Ιδανικό για μικροπληρωμές μεταξύ ιδιωτών (P2P), επαγγελματιών και επιχειρήσεων.
Το IRIS έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές, ειδικά στους κύκλους των νέων, οι φράσης «έχεις IRIS;» ή «Στείλ’ τα μου με IRIS» ακούγονται πλέον όλο και πιο συχνά, με την υπηρεσία να γίνεται τάση που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί καθώς οι νέοι ψάχνουν έναν εύκολο και κυρίως μη δαπανηρό τρόπο για να μεταφέρουν χρήματα στους φίλους τους όταν έχουν κοινές εξόδους και θέλουν να πληρώσουν μία έξοδο για καφέ και δεν είναι εύκολο να πληρώσουν την επιχείρηση ο καθένας ξεχωριστά η την πληρωμή ενός λογαριασμού, ή την αποστολή χρημάτων σε φίλους ή συγγενείς, ή την πληρωμή επαγγελματιών, μέσα από την εφαρμογή του κινητού τηλεφώνου και μέσω άμεσης πρόσβασης στις προσωπικές επαφές που είναι αποθηκευμένες σε αυτό.
Στείλ’ τα μου με IRIS
Ωστόσο φαίνεται να γιγαντώνεται και να μεταμορφώνεται σε μία νέα υπηρεσία online πληρωμών που αφορά και τους επιχειρηματίες. Λόγω της εύκολης χρήσης της η υπηρεσία από τον Ιούνιο του 2017 που είναι διαθέσιμη το IRIS έχει κατακτήσει περίπου 1,5 εκατ. νέους ηλικίας από 18-34 ετών. Οι χρήστες της υπηρεσίας αυξήθηκαν σχεδόν 6 φορές σε λιγότερο από πέντε χρόνια – από περίπου 700.000 στο τέλος του 2020, σε πάνω από 4 εκατομμύρια σήμερα. Οι συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν μέσω IRIS το πρώτο 8μηνο του 2025 ξεπέρασαν τα 68 εκατομμύρια, από μόλις 787.000 την αντίστοιχη περίοδο του 2020 – σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 86 φορές.
Πώς γίνεται η σύνδεση με το IRIS
Η ενεργοποίηση της υπηρεσίας, είτε για ιδιώτες είτε για επαγγελματίες, γίνεται μέσω του mobile app της Τράπεζας, με μια πολύ απλή διαδικασία. Οι πληρωμές πραγματοποιούνται μόνο με τον αριθμό του κινητού ή εναλλακτικά με την χρήση του ΑΦΜ του παραλήπτη.
Για την επιβεβαίωση των συναλλαγών απαιτείται η χρήση βιομετρικών δεδομένων (του δαχτυλικού αποτυπώματος) και επιβεβαίωση ονοματεπωνύμου του παραλήπτη πριν από την αποστολή. Τα χρήματα πιστώνονται εντός 2 δευτερολέπτων στον παραλήπτη, ο οποίος ενημερώνεται αμέσως για τη μεταφορά των χρημάτων, καθώς και για τα στοιχεία του αποστολέα.
Το βασικό μειονέκτημα
Αν και παραμένει μία εύχρηστη λύση για τους ιδιώτες σε καθημερινό επίπεδο και αναφορικά με τις συναλλαγές μεταξύ φίλων, η υπηρεσία του IRIS χαρακτηρίζεται από κάποια βασικά μειονεκτήματα που – μέχρι στιγμής, τουλάχιστον – περιορίζουν την καθιέρωσή της σε όλου του τύπου τις συναλλαγές, όσον αφορά τουλάχιστον τις επιχειρήσεις.
Το πρώτο είναι το γεγονός ότι επειδή ακριβώς η υπηρεσία ξεκίνησε για τη χρήση μεταξύ φίλων και γνωστών, καθιερώθηκε ένα όριο που επιτρέπει τη μεταφορά μέχρι 500 ευρώ, βάσει νόμου, αν και ισχύει ο απεριόριστος αριθμός συναλλαγών μέσα στη μέρα. Ωστόσο, μία συναλλαγή που ξεπερνά το ποσό αυτό, θα πρέπει να «σπάσει» σε δύο ή περισσότερες συναλλαγές και αυτό από μόνο του αποτελεί περιορισμό.
Ακόμη, οι επαγγελματίες, τουλάχιστον προς το παρόν, έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν μόνο έναν αριθμό κινητού τηλεφώνου που είναι συνδεδεμένος στο IRIS για τη διενέργεια συναλλαγών, κάνοντας πολλούς επιχειρηματίες να αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν δεύτερο αριθμό. Η κυβέρνηση σκέπτεται τη διεύρυνση του ημερήσιου ορίου συναλλαγών μέσω IRIS στα 2.000 ευρώ μέχρι το τέλος του έτους ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στην εισήγησή του στο 9ο Συνέδριο Πληρωμών 360⁰ που διοργανώθηκε στο Μέγαρο Μουσικής η Διατραπεζικά Συστήματα ΑΕ (ΔΙΑΣ).
Έτσι, από το 2026, οι χρήστες του IRIS θα μπορούν να πραγματοποιούν πληρωμές έως 1.000 ευρώ προς φίλους (P2P) και ακόμα 1.000 ευρώ προς ελεύθερους επαγγελματίες (P2B) κάθε μέρα. Τα νέα όρια θα επιτρέπουν στους περισσότερους ενοικιαστές να πληρώνουν το ενοίκιο του διαμερίσματός τους μέσω IRIS P2P, ενώ διευκολύνονται και οι πληρωμές προς ελεύθερους επαγγελματίες με μεγάλες αμοιβές (π.χ. συμβολαιογράφοι).
Επιπλέον, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε πως θα τεθεί, επίσης στις αρχές του 2026, όριο μηνιαίων συναλλαγών μεταξύ φίλων (Ρ2Ρ) στα 5.000 ευρώ. Το όριο αυτό έχει στόχο να κλείσει το «παράθυρο» διακίνησης μαύρου χρήματος μέσω του IRIS P2P, που φέρεται να έχει προβληματίσει . Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χαρακτήρισε το IRIS «εθνικό πρωταθλητή» στις πληρωμές και τόνισε ότι οι χώρες που έχουν δικά τους ισχυρά συστήματα πληρωμών (όπως το IRIS) έχουν πλεονέκτημα στην υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ.
Αλλά μειονεκτήματα
1. Κίνδυνοι Κυβερνοασφάλειας
Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των χρηματοοικονομικών συναλλαγών καθιστά το σύστημα IRIS δυνητικό στόχο για κυβερνοεπιθέσεις, όπως:
- Phishing και απάτες κοινωνικής μηχανικής: Οι χρήστες μπορεί να παραπλανηθούν μέσω ψεύτικων email, SMS ή ιστοσελίδων που αποσκοπούν στην υποκλοπή προσωπικών ή τραπεζικών στοιχείων.
- Κακόβουλο λογισμικό (malware): Ειδικά σε κινητές συσκευές, το κακόβουλο λογισμικό μπορεί να παρέχει πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα ή να παρακολουθεί συναλλαγές.
- Αδύναμοι κωδικοί πρόσβασης ή έλλειψη πολυπαραγοντικής αυθεντικοποίησης (2FA) αυξάνουν τον κίνδυνο μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης στους λογαριασμούς.
2. Κίνδυνοι Απορρήτου και Προστασίας Δεδομένων
Η χρήση των ηλεκτρονικών συστημάτων προϋποθέτει την καταγραφή και αποθήκευση προσωπικών δεδομένων (π.χ. αριθμός κινητού, ΑΦΜ, τραπεζικός λογαριασμός). Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε:
- Κακόβουλη χρήση ή διαρροή δεδομένων, είτε από εσωτερική παραβίαση είτε από εξωτερική επίθεση.
- Αθέμιτη παρακολούθηση συναλλαγών, που μπορεί να θίξει την ιδιωτικότητα του πολίτη ή της επιχείρησης.
Η συμμόρφωση των τραπεζών και του συστήματος IRIS με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) είναι απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση αυτών των κινδύνων.
3. Εξάρτηση από την Τεχνολογία και την Υποδομή
Το σύστημα IRIS βασίζεται σε τεχνολογική υποδομή, η οποία μπορεί να παρουσιάσει προβλήματα, όπως:
- Τεχνικά σφάλματα ή προσωρινές διακοπές λειτουργίας, που μπορούν να καθυστερήσουν ή να μπλοκάρουν σημαντικές συναλλαγές.
- Εξάρτηση από το διαδίκτυο και τις ψηφιακές συσκευές, που καθιστά τις υπηρεσίες μη προσβάσιμες σε περίπτωση τεχνικών βλαβών ή σε άτομα που δεν είναι εξοικειωμένα με την τεχνολογία.
- Κίνδυνοι συστημικού χαρακτήρα: Μια γενικευμένη κυβερνοεπίθεση ή τεχνική αστοχία στο σύστημα IRIS θα μπορούσε να επηρεάσει το σύνολο των τραπεζικών συναλλαγών σε εθνικό επίπεδο.
4. Απάτες και Κακόβουλες Χρήσεις
Η απλοποίηση των μεταφορών χρημάτων μέσω IRIS μπορεί να διευκολύνει και την εγκληματική χρήση, όπως:
- Ξέπλυμα χρήματος μέσω μικρών και γρήγορων συναλλαγών.
- Ψεύτικες αγγελίες και απάτες μέσω αγορών (π.χ. σε πλατφόρμες όπου ζητούν πληρωμή μέσω IRIS χωρίς να παραδίδεται το προϊόν).
Απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση των χρηστών και εκπαίδευση για την αναγνώριση ύποπτων περιπτώσεων.
Τέλος συνιστάτε στους χρήστες του συστήματος κατά την μεταφορά των χρημάτων να αναγραφούν συγκεκριμένη αιτιολογία. Καθώς επίσης οι επιχειρηματίες να χρησιμοποιούν προσωπικό τραπεζικό λογαριασμό για την μεταφορά χρημάτων που αφορούν προσωπικές τους ανάγκες .
Το μέλλον
Στο πλαίσιο του 9ο Συνέδριο Πληρωμών 360⁰ υπογράφηκε από τη διευθύνουσα σύμβουλο της ΔΙΑΣ Σταυρούλα Καμπουρίδου και τους επικεφαλής των αντίστοιχων εταιρειών της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας το συμβόλαιο ένταξης της ΔΙΑΣ στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EuroPA, στην οποία συμμετέχουν πλέον 10 χώρες: Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα, Πολωνία, Νορβηγία, Δανία, Φινλανδία, Σουηδία και Ανδόρα. Με την ένταξη της ΔΙΑΣ, το EuroPA θα έχει πλέον περίπου 105 εκατομμύρια χρήστες, ενώ προγραμματίζεται η περαιτέρω διεύρυνσή του εντός και εκτός ΕΕ.
Ετσι, μέχρι τον Ιούνιο του 2026 οι χρήστες του IRIS θα μπορούν να πραγματοποιούν άμεσες πληρωμές μεταξύ ιδιωτών (Ρ2Ρ) με τους χρήστες των αντίστοιχων υπηρεσιών των παραπάνω 10 χωρών. Σε δεύτερο χρόνο αναμένεται να προχωρήσει και η επέκταση των διασυνοριακών άμεσων πληρωμών προς ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
«Οι συναλλαγές Ρ2Ρ δεν αντικαθιστούν τη χρήση κάρτας, αλλά τη χρήση μετρητών» τόνισε η Σταυρούλα Καμπουρίδου, ενώ ξεκαθάρισε ότι οι ελληνικές τράπεζες θα αποφασίσουν αν θα υπάρχουν προμήθειες στην πραγματοποίηση διασυνοριακών άμεσων πληρωμών μέσω IRIS. Αλλωστε, η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη λειτουργία των συστημάτων άμεσων πληρωμών σε Ισπανία και Πορτογαλία με αυτόνομη εφαρμογή στο κινητό τηλέφωνο.
Αυτονομία της Ευρώπης
«Ενα 100% ελληνικό σύστημα πληρωμών, δείχνει τον δρόμο για το πώς η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία και στις υπηρεσίες πληρωμών και στη χρηματοοικονομική τεχνολογία –το λεγόμενο fintech» είπε για το IRIS ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.
Την ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης ανέπτυξε και ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας, που εστίασε στον ρόλο των κεντρικών τραπεζών σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο πληρωμών. «Δεν θέλουμε να ιδιωτικοποιηθεί η νομισματική πολιτική» τόνισε, αναφερόμενος στους πιστωτικούς κινδύνους που θα είχε μια τέτοια εξέλιξη, αλλά και στον καταλυτικό ρόλο που παίζουν οι κεντρικές τράπεζες στην ευρύτερη υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, χάρη στην εμπιστοσύνη που απολαμβάνουν.
Συμπεράσματα
Το σύστημα IRIS αποτελεί πυλώνα του ψηφιακού μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας. Με την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών, εξασφαλίζει την αδιάλειπτη, ασφαλή και άμεση διεκπεραίωση πληρωμών, διευκολύνοντας την καθημερινότητα πολιτών, επιχειρήσεων και φορέων. Η συνεχής εξέλιξή του ενισχύει περαιτέρω την αξιοπιστία και την ταχύτητα των τραπεζικών συναλλαγών στη χώρα μας.