Μια νέα σελίδα στο κληρονομικό δίκαιο ανοίγει μετά την παρουσίαση του νομοσχεδίου για το νέο Κληρονομικό Δίκαιο που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση. Ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Φλωρίδης δήλωσε ¨Το 1930 ¨ συστάθηκε ¨νομοπαρασκευαστική επιτροπή για τη σύνταξη του Αστικού Κώδικα σημαντικό κεφάλαιο του οποίου είναι το κληρονομικό δίκαιο. Ο Αστικός Κώδικας τέθηκε σε ισχύ το 1946. Ογδόντα χρόνια μετά, προχωράμε στην αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου με ένα πλέγμα διατάξεων που το εκσυγχρονίζουν και το προσαρμόζουν στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες ¨.
Με το νέο κληρονομικό δίκαιο εισάγονται πολύ μεγάλες αλλαγές που θα αναμορφώσουν τη διαχείριση της περιουσίας μετά θάνατον. Θα διατηρηθούν σε ισχύ οι ιδιόγραφες διαθήκες αλλά με μεγαλύτερο έλεγχο στη γνησιότητα τους . Μειώνεται το όριο ηλικίας που μπορεί κάποιος να σύνταξη διαθήκη στα 16 έτη, και δίνεται η δυνατότητα σε άτομα με αναπηρία να συντάσσουν διαθήκη μέσω τεχνολογικών μέσων.
Το προσχέδιο του νομοσχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι το τέλος του έτους με στόχο να έχει ψηφιστεί και να τεθεί σε εφαρμογή μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 προβλέπει τα έξεις:
Διαθήκες
- Οι ιδιόχειρες διαθήκες θα παραμείνουν σε ισχύ , παρά τα όσα περί αντιθέτου είχαν δημοσιοποιηθεί το προηγούμενο διάστημα. Για να έχουν όμως ισχύ θα πρέπει να ελεγχθούν για τη γνησιότητά τους με μάρτυρες και πραγματογνώμονες, όταν προσκομίζονται σε συμβολαιογράφο από συγγενείς που δεν είναι παιδιά η σύζυγοι.
- Το ίδιο θα γίνεται και όταν η διαθήκη προσκομίζεται στο συμβολαιογράφο από παιδιά η επιζώντα σύζυγο αν έχει περάσει ένας χρόνος από τον θάνατο του διαθέτη.
- Μια καινοτομία του παρόντος νομοσχεδίου είναι ότι δίνει την δυνατότητα σε άτομα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του να μπορούν να συντάσσουν διαθήκη . Κάτι τέτοιο ως σήμερα δεν μπορούσε να γίνει.
- Άτομα που έχουν προβλήματα αναπηρίας θα μπορούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας (φωνητική υπαγόρευση η άλλη) να συντάσσουν διαθήκη.
- Μια σημαντική αλλαγή του παρόντος νομοσχεδίου είναι η ρύθμιση που απαγορεύει τη διαθήκη σε άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομείο, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης και άλλα, προς άτομα που υπηρετούν η έχουν άμεση σχέση με την διοίκηση αυτών των ιδρυμάτων η παρέχουν υπηρεσίες σε αυτά.
- Τέλος εισάγεται ο θεσμός της αυτοδίκαιης κληρονομικής ανικανότητας εφόσον υπάρχει προηγούμενη ποινική καταδίκη του κληρονομούμενου κατά της ζωής, υγείας, η γενετήσιας ελευθερίας του διαθέτη (του ανθρώπου που κληρονομείται).
Κληρονομικές συμβάσεις.
Θεσμοθετούνται για πρώτη φορά δύο είδη συμβάσεων: που επιτρέπουν στους ιδιώτες να ρυθμίζουν εκ των προτέρων κρίσιμα περιουσιακά ζητήματα: αφενός η συμφωνία με την οποία ο κάτοχος περιουσίας προσδιορίζει ήδη από τη διάρκεια της ζωής του τον τελικό αποδέκτη των αγαθών του, και αφετέρου η συμφωνία μέσω της οποίας ένας κληρονόμος δηλώνει εν ζωή ότι αποποιείται μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα. Και οι δύο προβλέψεις στοχεύουν στην αποφυγή εντάσεων και στην πιο αποτελεσματική διαχείριση της περιουσιακής συνέχειας.
Εξ αδιαθέτου διαδοχή για τον επιζώντα σύζυγο.
Το ποσοστό του επιζώντος συζύγου αναπροσαρμόζεται, ώστε με την ύπαρξη ενός παιδιού να ανέρχεται στο 33%, ενώ σε περίπτωση δύο ή περισσότερων παιδιών να διαμορφώνεται στο 25%. Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, ο επιζών σύζυγος προηγείται πλέον των γονέων και των υπόλοιπων συγγενών.
Για τα ζευγάρια με σύμφωνο συμβίωσης ορίζεται.
Το νομοσχέδιο καθιερώνει ότι τα πρόσωπα που συμβιώνουν με σύμφωνο συμβίωσης απολαμβάνουν πλέον τα ίδια κληρονομικά δικαιώματα με τους συζύγους. Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται θεσμικά η οικογενειακή αυτή μορφή και ενισχύεται η νομική προστασία των συμβιούντων σε ζητήματα περιουσιακής διαδοχής.
Πρόβλεψη για ζευγάρια χωρίς σύμφωνο συμβίωσης.
Όταν δεν υφίστανται άλλοι συγγενείς που να έχουν κληρονομικό δικαίωμα και η περιουσία θα κατέληγε στο Δημόσιο, ο επιζών σύντροφος αποκτά πλήρες κληρονομικό δικαίωμα υπό την προϋπόθεση ότι μπορεί να αποδείξει ότι συμβίωνε με τον θανόντα τουλάχιστον τρία χρόνια και υποβάλει αίτηση εντός τεσσάρων μηνών.
Άλλαζες στο καθεστώς ευθύνης για τα χρέη της κληρονομίας.
Καθιερώνεται πλήρης διαχωρισμός ανάμεσα στην κληρονομική περιουσία και την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ώστε οι οφειλές που συνοδεύουν την κληρονομία να μην επιβαρύνουν πλέον τα δικά του περιουσιακά στοιχεία. Η ρύθμιση αυτή προστατεύει ουσιαστικά τον κληρονόμο από υπέρμετρους κινδύνους και αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τον αριθμό των αποποιήσεων.
Ποιες είναι οι βασικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των αλλαγών.
Οι αλλαγές επιφέρουν σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς ενισχύουν την ασφάλεια δικαίου και συμβάλλουν στη διατήρηση και ομαλή μεταβίβαση οικογενειακών επιχειρήσεων. Παράλληλα, επιτρέπουν την αξιοποίηση μέχρι σήμερα ανενεργών περιουσιών, ενισχύοντας τη ρευστότητα στην αγορά ακινήτων και μειώνοντας ταυτόχρονα τη δικαστική αντιδικία. Σε κοινωνικό επίπεδο, η μεταρρύθμιση ευθυγραμμίζει το δίκαιο με τις σύγχρονες μορφές οικογένειας και προωθεί τον σεβασμό στη βούληση του διαθέτη, προσφέροντας ένα πιο δίκαιο και λειτουργικό πλαίσιο για όλους.